ابتلا حیوانات به بیماری دیابت- علت، علائم، تشخیص و درمان

چه حیواناتی بیشتر در معرض دیابت هستند؟

در این بخش به بررسی می‌کنیم که کدام حیوانات خانگی بیشتر با خطر ابتلا به دیابت مواجه‌اند، چه‌گونه‌هایی در ریسک بالاتری قرار دارند و چرا.

ابتلای سگ‌ها به دیابت

در سگ‌ها معمولاً دیابت از نوع وابسته به انسولین (Insulin-dependent Diabetes Mellitus) دیده می‌شود که از نظر فیزیولوژیک مشابه دیابت نوع ۱ در انسان‌ها است. در این نوع، سلول‌های بتای پانکراس که مسئول ترشح انسولین هستند تخریب می‌شوند و بدن دیگر قادر به تولید انسولین کافی نیست. مطالعات نشان داده‌اند که بیشترین شیوع در سگ‌های میان‌سال تا مسن (۴ تا ۱۴ سال) است و در ماده‌ها دو برابر بیشتر از نرها گزارش می‌شود.
نژادهایی مانند پودل، ساموید، بیگل، باکسر، برایان، تریر اسکاتلندی و داشهوند بیشتر مستعد ابتلا هستند.
از دیگر عوامل خطر می‌توان به چاقی، کم‌تحرکی، بیماری‌های پانکراس، سندرم کوشینگ و استفاده طولانی از داروهای استروئیدی اشاره کرد.
علائم رایج شامل تشنگی و ادرار زیاد، کاهش وزن با وجود اشتهای زیاد، بی‌حالی و کدر شدن عدسی چشم (کاتاراکت) است. تشخیص معمولاً با آزمایش قند خون و قند ادرار انجام می‌شود و درمان شامل تزریق منظم انسولین، تغذیه کنترل‌شده و ورزش روزانه است. با پایش دقیق، بسیاری از سگ‌های دیابتی می‌توانند زندگی طبیعی و طولانی داشته باشند.

مبتلا شدن گربه‌ها به دیابت

در گربه‌ها، دیابت معمولاً از نوع غیر وابسته به انسولین (Non–Insulin-Dependent Diabetes Mellitus) یا همان مقاومت به انسولین است؛ مشابه دیابت نوع ۲ در انسان. بدن هنوز انسولین تولید می‌کند، اما سلول‌ها پاسخ کافی نمی‌دهند. این نوع در گربه‌های چاق، کم‌تحرک و میان‌سال تا مسن (معمولاً بالای ۷ سال) بسیار شایع است.

بر اساس آمارهای دامپزشکی، از هر ۲۳۰ گربه، یکی دچار دیابت می‌شود. نژادهایی مانند برمه‌ای، سیامی، نروژی و تونکینز بیشتر مستعد هستند. عوامل خطر شامل چاقی، تغذیه با غذای خشک پرکربوهیدرات، استرس مزمن و بیماری‌های هورمونی مانند آکرومگالی یا سندرم کوشینگ است. علائم اصلی شامل نوشیدن و ادرار زیاد، کاهش وزن ناگهانی، بی‌میلی به بازی، بی‌حالی و موهای زبر یا کدر است. در مراحل اولیه، اگر رژیم غذایی پروتئین بالا و کربوهیدرات پایین رعایت شود و وزن کاهش یابد، برخی گربه‌ها حتی ممکن است وارد مرحله‌ی بهبودی (Remission) شوند و دیگر به انسولین نیاز نداشته باشند.

دیابت در حیوانات خانگی دیگر

اگرچه سگ و گربه بیشترین موارد ابتلا را دارند، اما سایر حیوانات خانگی مانند خرگوش، همستر، خوکچه هندی و پرندگان نیز می‌توانند دچار افزایش قند خون شوند. در این گونه‌ها، دیابت اغلب ثانویه به مشکلاتی مانند چاقی، بیماری کبد چرب یا اختلالات هورمونی رخ می‌دهد.

• در خرگوش‌ها، مقاومت به انسولین معمولاً در حیوانات چاق یا تحت استرس مشاهده می‌شود.
• در همسترها و موش‌ها، برخی گونه‌ها (به‌ویژه Syrian hamsters) استعداد ژنتیکی بیشتری دارند.
• در طوطی‌ها، مصرف زیاد میوه یا غذاهای پرقند و کم‌تحرکی می‌تواند قند خون را بالا ببرد.

هرچند داده‌های پژوهشی در این زمینه محدود است، اما توصیه می‌شود هر حیوان خانگی با توجه به گونه، سن، رژیم و سابقه سلامت خود تحت بررسی و پایش دوره‌ای قرار گیرد تا در صورت تغییرات متابولیکی، تشخیص به‌موقع انجام شود.